JL
Nr. 5941
Request
(wijziging alimentatie)
Parket, 6 april 1982
Mr. Van Soest
Conclusie inzake:
[de vrouw]
tegen
[de man]
Edelhoogachtbaar College,
A. De ontwikkeling van de procedure.
Tussen de partijen is bij vonnis van de Arrondissementsrechtbank te Rotterdam van 16 april 1973 echtscheiding uitgesproken. Bij deze gelegenheid is de huidige verweerder in cassatie (de man) veroordeeld tot de uitkering van alimentatiebijdragen aan de huidige verzoekster van cassatie (de vrouw).
Bij beschikking van de Rechtbank van 28 augustus 1978 is de laatstbedoelde voorziening gewijzigd. De alimentatiebijdrage werd bij deze gelegenheid gesteld op f 100, -- per maand.
Bij verzoekschrift van 2 oktober 1979 heeft de vrouw verhoging van de alimentatiebijdrage gevraagd, welk verzoek na appel heeft geleid tot de beschikking van het Gerechtshof te 's-Gravenhage van 28 mei 1980, waarin de alimentatiebijdrage met ingang van 1 januari 1980 werd gesteld op f 200, -- per maand en met ingang van 1 januari 1982 op nihil.
H.R. 5 december 1980, nr. 5462, N.J. 1981, nr. 311 met noot E.A.A. Luijten, vernietigde, overeenkomstig de conclusie van mijn ambtgenoot Remmelink, de beschikking van het Hof te 's-Gravenhage en verwees de zaak naar het Hof te Amsterdam.
Het Hof te Amsterdam beschikte op 30 september 1981, welke beschikking thans in cassatie wordt bestreden.
B. Het einde van de alimentatie.
De bestreden beschikking, overweging 8, blz. 3, houdt in, "dat nu zich..... sinds de beschikking van 28 augustus 1978 een wijziging van omstandigheden als bedoeld in het eerste lid van .. artikel 401 (boek 1 Burgerlijk Wetboek - B.W. - ) heeft voorgedaan, de vraag aan de orde komt of er gronden zijn ....
de uitkering in tijdsduur te beperken ... .. , bij de beantwoording van welke vraag alle omstandigheden van het geval, ook die van vóór voormelde beschikking van 28 augustus 1978, in de beoordeling moeten worden betrokken".
Deze overweging is in overeenstemming met de vaste jurisprudentie van Uw Raad (zie H.R. 10 januari 1969, N.J. 1969, nr. 181; 14 november 1975, N.J. 1976, nr. 503; 16 juni 1978, N.J. 1979, nr. 183 met noot E.A.A.L .; 16 mei 1980, N.J. 1981, nr. 99 met noot E.A.A.L.).
Vervolgens bevat de bestreden beschikking, met vermelding van de desbetreffende omstandigheden, de overweging (10, blz. 4), "dat het Hof .... termen aanwezig acht de verdere verplichting van de man tot het betalen van alimentatie aan de vrouw te beperken tot 1 januari 1985".
Dit is een constatering die voor rekening moet blijven van de rechter die over de feiten oordeelt, en die niet nader gemotiveerd behoeft te worden, dan door de vermelding, dat met alle omstandigheden - waaronder in het bijzonder de duur van de samenleving en de sinds de scheiding verstreken tijd - rekening is gehouden.
Aldus beschouwd, is overweging 11, ibid., ten overvloede opgenomen. Deze overweging houdt in, "dat de omstandigheid dat de beslissing .... de alimentatie te verhogen ..... dient te worden overgenomen, er niet aan in de weg staat die alimentatie in tijdsduur te beperken ..... daar toch de beslissing omtrent de hoogte van een alimentatie in beginsel en in hoofdzaak gebaseerd dient te zijn op de financiele omstandigheden van de betrokken partijen, terwijl voor de beantwoording van de vraag of en in hoeverre een alimentatie in tijdsduur behoort te worden beperkt andere factoren van beslissende betekenis zijn, zoals de duur van de feitelijke samenleving van de betrokken partijen en van de alimentatiebetalingen sinds de feitelijke scheiding van partijen".
Maar ook indien men de laatstgeciteerde overweging als een dragend onderdeel van de redengeving van de beschikking opvat, dient deze, naar ik meen, in cassatie stand te houden. Het Hof te Amsterdam wijst hier op de mogelijkheid, dat de draagkracht van de partijen een uitkering rechtvaardigt en dat de tijdsfactoren leiden tot beperking van die uitkering in de tijd. Deze mogelijkheid komt niet in strijd met de rechtens voor de alimentatie geldende maatstaven.
Derhalve zal middel I niet tot cassatie kunnen leiden.
C. Indexering.
Het Hof te 's-Gravenhage zweeg over de indexering, hetgeen medebracht dat de vastgestelde alimentatiebijdrage aan wettelijke indexering was onderworpen.
Het eerste cassatieberoep - de man stelde geen (incidenteel) beroep in cassatie in - liet deze beslissing onverlet.
Derhalve kwam vast te staan, dat de alimentatiebijdrage tussen 1 januari 1980 en 1 januari 1982 onderworpen zou zijn aan de wettelijke indexering.
In de bestreden beschikking heeft het Hof te Amsterdam besloten tot (overweging 10) "uitsluiting van de wettelijke indexering daar beide partijen een sociale uitkering ontvangen". In het dictum, blz. 5, is beslist, "dat de man .... met ingang van 1 januari 1980 aan de vrouw ..... tot haar levensonderhoud dient te betalen een bedrag van f 200, -- ..... per maand (en bepaald) dat op de hiervoor bepaalde alimentatie de wettelijke verhogingen niet van toepassing zullen zijn".
De man verdedigt in zijn verweerschrift in cassatie, punt 8, blz. 4, dat de bestreden beschikking aldus gelezen moet worden, dat eerst met ingang van 1 januari 1982 de indexering wordt uitgesloten. Deze lezing lijkt mij echter in strijd met de duidelijke woorden van het dictum.
Derhalve zal middel II, onderdeel a, tot cassatie moeten leiden.
Middel II, onderdeel b, richt een motiveringsklacht tegen de beslissing tot uitsluiting van de wettelijke verhogingen. Naar mijn oordeel gaat ook dit onderdeel op. De rechter die over de feiten oordeelt, zou de wettelijke indexering kunnen uitsluiten op grond dat de inkomenspositie van de alimentatieplichtige dreigt achter te blijven (zie H.R. 1 februari 1980, N.J. 1980, nr. 317; verg . ook H.R. 1 oktober 1976, N.J. 1977, nr, 420; 12 november 1976, N.J. 1977, nr. 277), maar dat ism naar van algemene bekendheid is, bij sociale uitkeringen juist niet, althans niet in belangrijke mate, het geval. Zou de rechter die over de feiten oordeelt, de wettelijke indexering uitsluiten op grond dat een deel van het inkomen van de alimentatiegerechtigde min of meer inflatiebestendig is, dan zou dat een miskenning van de strekking van art. 402a boek 1 B.W. zijn (zie H.R. 13 juni 1980, N.J. 1980, nr. 613).
Derhalve zal de bestreden beschikking niet in stand kunnen blijven. Na vernietiging en verwijzing zal naar mijn mening niet alleen de kwestie van de indexering, maar mede die van de duur van de alimentatie aan de orde zijn, aangezien het mogelijk is, dat het Hof te Amsterdam zijn beslissing omtrent de duur mede afhankelijk heeft gesteld van het guldensbedrag - dat in zijn veronderstelling gedurende de jaren 1980 tot en met 1984 gelijk zou blijven -.
D. Conclusie.
Middel II gegrond bevindende, concludeer ik tot vernietiging van de bestreden beschikking, tot verwijzing van het geding naar het Hof te Arnhem ter verdere behandeling en beslissing, tot compensatie van de kosten, op de voorziening gevallen, in die zin dat iedere partij haar eigen kosten draagt, en tot verlening aan beide partijen van vergunning in cassatie kosteloos te procederen.
De Procureur-Generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden,