ECLI:NL:RBAMS:2025:5230, Rechtbank Amsterdam, 20-06-2025, 11236630 \ CV EXPL 24-9718

1. De procedure

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding van 10 juli 2024, met producties,- de conclusie van antwoord, met producties,

- de rolmededeling van 8 augustus 2024,

- het instructievonnis van 19 september 2024,

- de rolmededeling van 7 november 2024,

- de conclusie van repliek, met producties,

- het tussenvonnis van 6 februari 2025, waarbij een mondelinge behandeling is bepaald.

De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 9 april 2025, voorafgaand waaraan Medische Kliniek Velsen aanvullende producties heeft ingediend. Medische Kliniek Velsen is verschenen bij [naam 1] , [naam 2] , bijgestaan door [naam 3] namens de gemachtigde. [gedaagde] is niet verschenen, hoewel hij behoorlijk is opgeroepen. Medische Kliniek Velsen heeft haar standpunt nader toegelicht en vragen van de kantonrechter beantwoord. Op verzoek van de kantonrechter heeft Medische Kliniek Velsen na de zitting de afspraakbevestiging overgelegd. Vervolgens is een datum voor vonnis bepaald.

2. De feiten

[gedaagde] heeft in juni 2023 meerdere geneeskundige behandelingen bij Medische Kliniek Velsen ondergaan. Voorafgaande aan de eerste afspraak op 2 juni 2023 heeft hij per e-mail een afspraakbevestiging ontvangen, waarin onder meer is vermeld: “(…). Vergoeding: MKV [Medische Kliniek Velsen, ktr] heeft geen contract met zorgverzekeraars maar uw zorg wordt wel vergoed vanuit basiszorg. Wij hebben de coulance regeling dat u geen eigen bijdrage heeft. U ontvangt onze factuur per post met het verzoek om deze in te dienen bij uw zorgverzekeraar. (…) Tevens verwijzen wij u naar onze website [internetsite] voor meer informatie over vergoedingen. (…)”.

Op de website van Medische Kliniek Velsen zijn de zogenaamde passantentarieven te raadplegen en is onder meer het volgende vermeld over de coulanceregeling, hetgeen ook later bij de factuur is vermeld: “Medische Kliniek Velsen heeft de coulanceregeling dat de eigen bijdrage niet betaald hoeft te worden, Medische Kliniek Velsen neemt deze kosten op zich. Een eventueel verrekend eigen risico betaalt u zelf. […]

Afhandeling van de factuur gaat volgens de onderstaande stappen:

U ontvangt een factuur van Medische Kliniek Velsen

U dient de factuur direct na ontvangst in bij uw zorgverzekeraar

Uw zorgverzekeraar vergoedt (een deel van) de factuur en maakt dit bedrag over naar uw bankrekening

Het uitbetaalde bedrag + eventueel verrekend eigen risico maakt u binnen 4 weken na factuurdatum over naar Medische Kliniek Velsen. De eigen bijdrage hoeft u niet te betalen

Let op: Als u niet tijdig betaalt, bent u aansprakelijk voor het totale factuurbedrag en komt de coulanceregeling te vervallen

U stuurt het declaratieoverzicht wat u krijgt van uw zorgverzekeraar op naar [e-mailadres]

Het uitgekeerde bedrag van de zorgverzekeraar + eventueel op deze factuur verrekend eigen risico ontvangen wij graag binnen 4 weken na factuurdatum.”

Medische Kliniek Velsen hanteerde in 2023 geen algemene voorwaarden en/of bedingen met betrekking tot incassokosten en/of rente.

Na de behandeling heeft Medische Kliniek Velsen [gedaagde] op 18 juli 2023 een factuur gestuurd, voor de behandeling ondergaan op 2 en 5 juni 2023 voor een bedrag van in totaal € 4.498,19.

[gedaagde] was in 2023 verzekerd bij CZ. CZ had in 2023 geen contract met Medische Kliniek Velsen.

[gedaagde] heeft de factuur ingediend bij CZ. CZ heeft op 28 augustus 2023 in totaal € 1.273,27 aan [gedaagde] uitbetaald. CZ heeft daarbij een specificatie aan [gedaagde] verstrekt waarin is vermeld dat het totaal gedeclareerde bedrag € 4.498,19 bedraagt. Hierin is ook vermeld dat het verplicht eigen risico € 292,00 bedraagt. Verder is in de specificatie vermeld dat nu [gedaagde] bij een zorgaanbieder is geweest die geen contract heeft met CZ, CZ niet alle kosten betaalt, reden waarom [gedaagde] in totaal € 1.273,27 van CZ ontvangt.

Medische Kliniek Velsen heeft nadat zij het vergoedingenoverzicht van [gedaagde] had ontvangen bij e-mailbericht van 31 augustus 2023 aan [gedaagde] laten weten dat hij in totaal een bedrag van € 1.565,27 moet voldoen.

Bij brief van 23 oktober 2023 heeft de gemachtigde van Medische Kliniek Velsen [gedaagde] gesommeerd om de gehele factuur van € 4.498,19 te betalen. In die brief zijn ook incassokosten aangekondigd.

Op 1 februari 2024 en 4 maart 2024 heeft [gedaagde] naar aanleiding van een getroffen betalingsregeling telkens een bedrag van € 441,00 betaald.

3. Het geschil

Medische Kliniek Velsen vordert veroordeling van [gedaagde] tot betaling van € 4.498,19 aan hoofdsom, vermeerderd met buitengerechtelijke incassokosten, wettelijke rente en de proceskosten. Een en ander verminderd met het door [gedaagde] betaalde bedrag van in totaal € 882,00.

Medische Kliniek Velsen legt hieraan ten grondslag dat tussen haar en [gedaagde] een geneeskundige behandelovereenkomst tot stand is gekomen waarvoor [gedaagde] nog dient te betalen.

[gedaagde] voert verweer. Daarop zal hierna, voor zover nodig, worden ingegaan.

4. De beoordeling

De geneeskundige behandelovereenkomst die aan de vordering ten grondslag ligt is gesloten tussen Medische Kliniek Velsen als handelaar en [gedaagde] als consument. In dat geval moet ambtshalve, dus ook als dat door partijen niet aan de orde is gesteld en/of de vordering is erkend, worden getoetst aan het Europese en Nederlandse consumentenrecht.

Ambtshalve toetsing van informatieplichten is hier niet aan de orde, omdat een geneeskundige behandelovereenkomst op grond van artikel 6:230h lid 2 sub d van het Burgerlijk Wetboek (BW) is uitgezonderd van toetsing.

Wel moeten de bedingen, waaronder het prijsbeding, van Medische Kliniek Velsen ambtshalve getoetst worden aan de Richtlijn oneerlijke bedingen 93/13/EEG. Ingevolge artikel 4 lid 2 van deze richtlijn zijn bedingen die zien op het eigenlijke voorwerp van de overeenkomst (zoals het prijsbeding) uitgesloten van toetsing op oneerlijkheid, mits deze voldoende transparant zijn.

Medische Kliniek Velsen heeft in de processtukken en tijdens de zitting de werkwijze van Medische Kliniek Velsen toegelicht. Zoals verplicht is gesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft zij op haar website de tarieven voor de verschillende behandelingen per behandeling/NZa code gepubliceerd (de zogenaamde passantentarieven). Deze tarieven gelden niet wanneer er een contract is met een zorgverzekeraar. De met de betreffende zorgverzekeraar uit-onderhandelde tarieven zijn lager en zijn niet openbaar. Die tarieven worden rechtstreeks door de verzekeraar aan Medische Kliniek Velsen betaald. Bij een niet-gecontracteerde verzekeraar brengt Medische Kliniek Velsen het gepubliceerde passantentarief bij de patiënt in rekening. Deze factuur wordt verstuurd aan de patiënt, die de factuur zelf moet indienen bij zijn zorgverzekeraar. Nadat Medische Kliniek Velsen de specificatie van de zorgverzekeraar over de factuur heeft ontvangen, wordt het niet door de verzekeraar vergoede gedeelte van het passantentarief gecrediteerd. Gevolg hiervan is, volgens Medische Kliniek Velsen, dat zowel bij gecontracteerde zorg als bij niet-gecontracteerde zorg de patiënt uiteindelijk, naast eventueel verschuldigd eigen risico, niet meer verschuldigd is dan het bedrag dat door de verzekeraar wordt vergoed. Als sprake is van een verschuldigd bedrag aan eigen risico, wordt dit bedrag bij gecontracteerde zorg door de verzekeraar voorgeschoten en daarna bij de patiënt in rekening gebracht. Bij niet-gecontracteerde zorg wordt het eigen risico door de verzekeraar verrekend met de uit te betalen vergoeding aan de patiënt. Dit is dan ook de reden dat de patiënt bij niet-gecontracteerde zorg het door de verzekeraar op de vergoeding in mindering gebrachte eigen risico, nog zelf dient te betalen aan Medische Kliniek Velsen. Het uiteindelijk aan Medische Kliniek Velsen verschuldigde bedrag voor een behandeling bestaat daarom bij niet-gecontracteerde zorg uit het door de verzekeraar aan de patiënt uitbetaalde bedrag vermeerderd met het eigen risico.

Medische Kliniek Velsen stelt verder dat deze wijze van factureren duidelijk is vermeld op haar website. Ook staat deze wijze van factureren vermeld op de schriftelijke afspraakbevestiging die Medische Kliniek Velsen voorafgaande aan de behandeling aan de patiënt stuurt. Deze informatie is volgens Medische Kliniek Velsen vergelijkbaar met de informatie die wordt gegeven bij de factuur, zoals hiervoor is vermeld onder 2.2.

Op grond van het bovenstaande wordt geconcludeerd dat Medische Kliniek Velsen voorafgaand aan de behandeling [gedaagde] geen informatie heeft gegeven over de daadwerkelijke prijs van de behandeling. Weliswaar heeft zij de passantentarieven gepubliceerd op haar website, maar gesteld noch gebleken is dat Medische Kliniek Velsen daarnaar vóór de behandeling verwijst. Bovendien informeert Medische Kliniek Velsen de patiënt niet over de NZa-code van zijn behandeling, waardoor het voor de patiënt ondoenlijk is om het toepasselijke tarief in die lijst te vinden. Ook het bedrag dat de verzekeraar (uiteindelijk) vergoedt is op voorhand niet aan [gedaagde] medegedeeld. Conclusie is dan ook dat het prijsbeding voor [gedaagde] niet transparant was en daarom getoetst moet worden op oneerlijkheid.

Volgens artikel 3 lid 1 van de Richtlijn wordt een beding in een overeenkomst waarover niet afzonderlijk is onderhandeld, als oneerlijk beschouwd indien het, in strijd met de goede trouw, het evenwicht tussen de uit de overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen van de partijen ten nadele van de consument aanzienlijk verstoort. Dat een beding niet transparant is leidt nog niet direct tot het oordeel dat het beding ook oneerlijk is, maar het is wel een (belangrijk) element binnen die toets.

Medische Kliniek Velsen heeft voldoende gesteld dat zij bij niet-gecontracteerde zorg de prijs voor de behandeling achteraf aanpast aan de vergoeding die de verzekeraar voor de behandeling aan de patiënt betaalt. Voorwaarde daarvoor is wel dat de patiënt zijn factuur indient bij de verzekeraar en de specificatie daarvan aan Medische Kliniek Velsen stuurt. In dat geval dient de patiënt alleen de van de verzekeraar ontvangen vergoeding aan Medische Kliniek Velsen te voldoen, eventueel nog vermeerderd met het verrekende eigen risico. Voldoende gebleken is dat Medische Kliniek Velsen informatie over deze wijze van factureren voorafgaande aan de behandeling op haar website en bij de afspraakbevestiging heeft vermeld. Overigens staat vast dat [gedaagde] de factuur ook bij zijn verzekeraar heeft ingediend en hiervoor een vergoeding heeft ontvangen.

Als de patiënt, na een van te voren duidelijk gecommuniceerde instructie ten aanzien van de factuur, uiteindelijk alleen de vergoeding van de verzekeraar en het eventuele eigen risico hoeft te betalen aan de zorgverlener, is het (niet-transparante) prijsbeding in beginsel niet oneerlijk (zie ook ECLI:NL:RBAMS:2024:7938). Het evenwicht tussen partijen is namelijk ondanks de onduidelijkheid van de prijs niet in strijd met de goede trouw aanzienlijk verstoord. Zowel bij contractuele als bij niet-contractuele zorg is de patiënt als hij de declaratie indient bij zijn zorgverzekeraar (uiteindelijk) de prijs verschuldigd die door de verzekeraar aan de patiënt wordt vergoed, zodat een patiënt zelf ten hoogste het eigen risico moet betalen. Dat bij niet-gecontracteerde zorg het bedrag aan eigen risico, zoals in het onderhavige geval, betaald moet worden aan Medische Kliniek Velsen in plaats van aan de verzekeraar, maakt het voorgaande niet anders.

Nu het beding (onder 4 en 5, zie hiervoor 2.2) echter tevens inhoudt dat de zogenaamde coulanceregeling vervalt als niet binnen vier weken wordt betaald en de patiënt dan aansprakelijk is voor het totale factuurbedrag, is het prijsbeding wel oneerlijk. Niet alleen is de betalingstermijn van vier weken na factuurdatum onredelijk kort, ook als dit langer zou zijn betekent het dat [gedaagde] bij te late betaling alsnog het niet-transparante passantentarief moet betalen, dat van te voren niet met hem is besproken en dat bovendien vele malen hoger is dan het vergoede deel, terwijl bovendien, zoals in dit geval, reeds bekend is hoeveel de zorgverzekeraar vergoedt. Door het enkele feit dat [gedaagde] niet binnen vier weken heeft betaald, is hij veel slechter af dan hij zou zijn bij een gecontracteerde zorgverlener, nog daargelaten dat hij voorafgaand aan de overeenkomst met Medische Kliniek Velsen niet heeft kunnen inschatten wat de consequentie van het te laat betalen precies inhield. Daarbij geldt dat het passantentarief altijd hoger is dan het bedrag dat door de zorgverzekeraar wordt vergoed. In dit geval is het passantentarief zelfs ruim € 3.000,- hoger dan het bedrag dat de zorgverzekeraar vergoedt. Het evenwicht tussen de rechten en verplichtingen van partijen is door het bedingen van een uiterste betalingstermijn van vier weken om binnen de zogenaamde coulanceregeling te vallen dan ook in strijd met de goede trouw ernstig verstoord. Het prijsbeding is daarom oneerlijk en bindt [gedaagde] niet. Als gevolg daarvan kan de overeenkomst niet blijven voortbestaan. De vraag is vervolgens of [gedaagde] hiervan uiterst nadelige gevolgen ondervindt en in zijn belangen wordt geschaad (zie onder andere ECLI:EU:C:2020:954).

Nu de behandeling is verricht, heeft [gedaagde] in die zin geen belang bij voortbestaan van de overeenkomst. Wel komt hij door het vervallen van de overeenkomst in een situatie van rechtsonzekerheid te verkeren, nu het Medische Kliniek Velsen de mogelijkheid biedt om op basis van het recht op ongedaanmaking van de prestaties (artikel 6:203 lid 3 jo. 6:210 lid 2) dan wel ongerechtvaardigde verrijking (artikel 6:212 lid 1 BW) een vergoeding voor de reeds verrichte diensten te vorderen (ECLI:EU:C:2023:14, punt 62). In dit geval is het echter niet redelijk om een vergoeding van de waarde van de prestatie in de plaats te laten treden van het ongedaan maken van de prestatie dan wel [gedaagde] tot schadevergoeding te verplichten, omdat Medische Kliniek Velsen gebruik heeft gemaakt van een oneerlijk prijsbeding. Een eventueel in de toekomst in te stellen vordering door Medische Kliniek Velsen op een andere grond dan de overeenkomst zal derhalve niet slagen. Het niet voortbestaan van de overeenkomst brengt [gedaagde] dan ook niet in een zodanig onzekere situatie dat dit uiterst nadelig voor hem is, zodat aanvulling van de overeenkomst niet nodig is (zie ook ECLI:NL:RBAMS:2025:2289).

Conclusie van het bovenstaande is dat geen zorgovereenkomst (en dus geen betalingsverplichting uit hoofde daarvan) meer bestaat tussen partijen. De vordering van Medische Kliniek Velsen wordt daarom afgewezen. Dat [gedaagde] van zijn zorgverzekeraar reeds een bedrag heeft uitgekeerd gekregen voor de behandeling waarvoor hij nu uiteindelijk niet hoeft te betalen, maakt het voorgaande niet anders. Dit is immers een zaak tussen [gedaagde] en zijn zorgverzekering.

Medische Kliniek Velsen is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten betalen, aan de zijde van [gedaagde] begroot op nihil.

5. De beslissing

wijst de vordering af;

veroordeelt Medische Kliniek Velsen in de proceskosten van [gedaagde] , begroot op nihil.

Dit vonnis is gewezen door mr. L. van Berkum, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op 20 juni 2025 in tegenwoordigheid van mr. R. Boerlage, griffier.